Yangın söndürmede temel prensip, yangının klasik tanımı
yapılırken, belirtilen ve yanma şartı için geçerli olan üç
unsurdan birinin ( Isı veya Oksijenin veya Yanan Maddenin
herhangi birisinin ) ortadan kaldırılması yada Yanan Madde
ile havadaki Oksijen arasındaki kimyasal zincir
reaksiyonunun kırılması gerekir.
Bu tanımlama ile, yangın söndürme prensipleri 4 grupta incelenir.
1-
SOĞUTARAK SÖNDÜRME ( Isının Düşürülmesi ) : Yanma
esnasında, yanan maddenin ısısı azaltılır ve yanma derecesinin
altına düşürülürse yanma durur. Soğutarak söndürme iki şekilde
uygulanır ;
- SU İLE SOĞUTARAK SÖNDÜRME
- YANAN MADDEYİ DAĞITARAK SÖNDÜRME
-
Burada amaç, yangın nedeni olan yüksek ısıyı bölmek ve ısıyı
düşürmektir.
-
Su ile soğutarak söndürmenin temeli, yanan maddenin
soğutulmasına ve açığa çıkan yanıcı buhar ve gazların
azaltılması ve durdurulmasına dayanır.
-
Su ile soğutarak söndürme işleminde, özellikle geniş açılı
sprey şeklinde püskürtme nozulları kullanılır ve bu
püskürtme nozulları vasıtası ile, su buharı oluşturulur ve
kısmen boğma etkisi meydana gelir.
-
Soğutma yolu ile söndürmede kullanılan maddelerin,
söndürmedeki etkinliği, bu maddelerin, özgül ısıları, gizli
buharlaşma ısıları ve kaynama noktalarına bağlıdır.
-
Suyun, spesifik ısısı ve buharlaşma gizli ısısı yüksek
olduğu için, iyi ve etkili söndürme özelliği gösterir.
-
Bunun yanında Karbondioksit Gazı, Halojenlendirilmiş
Hidrokarbonlu söndürme gazları, Köpük konsantrasyonları,
söndürmede soğutma etkisi gösterirler.
2-
HAVADAKİ OKSİJEN İLE İRTİBATI KESEREK SÖNDÜRME : Havadaki
oksijen ile irtibatı keserek söndürme iki şekilde uygulanabilir ; ÖRTME : Katı maddeler ( halı, kilim, battaniye, kum, toprak,
v.s. ) kullanılarak veya kimyasal bileşikler ( Köpük
konsantrasyonları veya Kuru Kimyevi Tozlar ) kullanılarak, Yanan
Maddenin, Oksijen ile teması kesilir. BOĞMA : Bu yöntem, özellikle kapalı veya kolaylıkla kapalı
hale getirilebilecek yerlerdeki yangınlarda kullanılır. Hava
sirkülasyonuna yol açabilecek bütün açıklıklar kapatılır ve Oksijen
yenilenememe nedeni ile yangın kendiliğinden söner.
3-
YANICI MADDEYİ ORTADAN KALDIRARAK SÖNDÜRME :
Yanıcı maddeyi ortadan kaldırmak sureti ile söndürmede, ya bizzat
yanıcı madde ortadan kaldırılır yada madde ısıdan korunur veya
ayrılır.
4-
KİMYASAL REAKSİYONUN KIRILMASI İLE SÖNDÜRME : Yanma
Bölgesi içerisinde, ortamda mevcut oksijen konsantrasyonunu bozmak
üzere, yanma bölgesine bir takım kimyasal maddeler ( Karbondioksit,
Nitrojen veya Halon Alternatifi Gazlar ) boşaltmak veya Yanma
bölgesinde bu nev-i, kimyasal gazları patlatmak sureti ile havanın
içerisinde bulunan Oksijen ile Yanan Madde arasındaki kimyasal
zincir reaksiyonu bozularak yangın
söndürülebilinir.